🕉 लक्ष्मी चालीसा

📿 लक्ष्मी चालीसा

चालीसा

रचयितारामदास

भाषाअवधी/ब्रज-मिश्रित हिंदी

पदेदोहा + सोरठा + 39 चौपाया + दोहा

पाठासाठी वेळसुमारे 8 मिनिटे

विशेष दिवसशुक्रवार, दिवाळी, कोजागरी (शरद) पौर्णिमा

माळकमळबिया (कमलगट्टे)/स्फटिक

लक्ष्मी चालीसेत लक्ष्मी मातेला समुद्रमंथनातील चौदा रत्नांपैकी «सुखाची राशी» आणि प्रत्येक अवतारात विष्णूंची सहचारिणी (अयोध्येच्या अवतारात जनकपूरची सीता) म्हटले आहे. चालीसेचा भाव असा — छळ-कपट सोडून मनाने, वाणीने आणि कर्माने सेवा करणाऱ्याला लक्ष्मीची कृपा लाभते.

📖 संपूर्ण पाठ — अर्थासह

मूळ पाठ सहज वाचता यावा म्हणून मराठी वाचकांच्या देवनागरी लिपीतच दिला आहे (उच्चार बदललेला नाही); रोमन लिपीत पाहण्यासाठी वरील बटण दाबा.

॥ दोहा ॥ मातु लक्ष्मी करि कृपा, करो हृदय में वास। मनोकामना सिद्ध करि, पुरवहु मेरी आस॥

|| Doha || Matu Lakshmi Kari Kripa, Karo Hriday Men Vas | Manokamana Siddha Kari, Puravhu Meri As ||

हे लक्ष्मी माते, कृपा करून माझ्या हृदयात निवास करा; माझी मनोकामना सिद्ध करून माझी आशा पूर्ण करा.

॥ सोरठा ॥ यही मोर अरदास, हाथ जोड़ विनती करूँ। सब विधि करौ सुवास, जय जननि जगदम्बिका॥

|| Soratha || Yahi Mor Aradas, Hath Jod Vinati Karun | Sab Vidhi Karau Suvas, Jai Janni Jagdambika ||

हीच माझी प्रार्थना आहे — मी हात जोडून विनंती करतो; हे जगज्जननी जगदंबे, सर्व प्रकारे (घर-जीवन) सुवासिक (समृद्ध) करा.

सिन्धु सुता मैं सुमिरौं तोही। ज्ञान बुद्धि विद्या दे मोही॥

Sindhu Suta Main Sumiraun Tohi | Gyan Buddhi Vidya De Mohi ||

हे समुद्रकन्ये, मी तुमचे स्मरण करतो; मला ज्ञान, बुद्धी आणि विद्या द्या.

तुम समान नहिं कोई उपकारी। सब विधि पुरवहु आस हमारी॥

Tum Saman Nahin Koi Upakari | Sab Vidhi Puravhu As Hamari ||

तुमच्यासारखा उपकारी कोणी नाही; सर्व प्रकारे आमची आशा पूर्ण करा.

जय जय जगत जननि जगदम्बा। सबकी तुम ही हो अवलम्बा॥

Jai Jai Jagat Janni Jagdamba | Sabki Tum Hi Ho Avalamba ||

हे जगज्जननी जगदंबे, तुमचा जयजयकार असो; तुम्हीच सर्वांचा आधार आहात.

तुम ही हो सब घट घट वासी। विनती यही हमारी खासी॥

Tum Hi Ho Sab Ghat Ghat Vasi | Vinati Yahi Hamari Khasi ||

प्रत्येक हृदयात वसणाऱ्या तुम्हीच आहात; हीच आमची विशेष विनंती आहे.

जगजननी जय सिन्धु कुमारी। दीनन की तुम हो हितकारी॥

Jagjanni Jai Sindhu Kumari | Dinan Ki Tum Ho Hitakari ||

हे जगज्जननी, समुद्रकुमारी, तुमचा जयजयकार असो; तुम्ही दीनांचे हित करणाऱ्या आहात.

विनवौं नित्य तुमहिं महारानी। कृपा करौ जग जननि भवानी॥

Vinavaun Nitya Tumahin Maharani | Kripa Karau Jag Janni Bhavani ||

हे महाराणी, जगज्जननी भवानी, मी नित्य तुमची विनवणी करतो — कृपा करा.

केहि विधि स्तुति करौं तिहारी। सुधि लीजै अपराध बिसारी॥

Kehi Vidhi Stuti Karaun Tihari | Sudhi Lijai Aparadh Bisari ||

मी कोणत्या प्रकारे तुमची स्तुती करू? माझे अपराध विसरून माझी आठवण ठेवा.

कृपा दृष्टि चितवो मम ओरी। जगजननी विनती सुन मोरी॥

Kripa Drishti Chitavo Mam Ori | Jagjanni Vinati Sun Mori ||

माझ्याकडे कृपादृष्टीने पाहा; हे जगज्जननी, माझी विनंती ऐका.

ज्ञान बुद्धि जय सुख की दाता। संकट हरो हमारी माता॥

Gyan Buddhi Jai Sukh Ki Data | Sankat Haro Hamari Mata ||

हे ज्ञान, बुद्धी आणि सुख देणाऱ्या माते, तुमचा जयजयकार असो; आमची संकटे हरण करा.

क्षीरसिन्धु जब विष्णु मथायो। चौदह रत्न सिन्धु में पायो॥

Kshirasindhu Jab Vishnu Mathayo | Chaudah Ratna Sindhu Men Payo ||

जेव्हा विष्णूंनी क्षीरसागराचे मंथन करवले, तेव्हा सागरातून चौदा रत्ने निघाली.

चौदह रत्न में तुम सुखरासी। सेवा कियो प्रभु बनि दासी॥

Chaudah Ratna Men Tum Sukharasi | Seva Kiyo Prabhu Bani Dasi ||

त्या चौदा रत्नांमध्ये तुम्ही सुखाची राशी होता; तुम्ही दासी होऊन प्रभूंची (विष्णूंची) सेवा केली.

जब जब जन्म जहाँ प्रभु लीन्हा। रूप बदल तहँ सेवा कीन्हा॥

Jab Jab Janma Jahan Prabhu Linha | Rup Badal Tahan Seva Kinha ||

प्रभूंनी जेव्हा जेव्हा जिथे जिथे जन्म घेतला, तिथे तिथे तुम्ही रूप बदलून त्यांची सेवा केली.

स्वयं विष्णु जब नर तनु धारा। लीन्हेउ अवधपुरी अवतारा॥

Svayan Vishnu Jab Nar Tanu Dhara | Linheu Avadhpuri Avatara ||

जेव्हा स्वतः विष्णूंनी मनुष्यदेह धारण करून अयोध्येत अवतार घेतला —

तब तुम प्रगट जनकपुर माहीं। सेवा कियो हृदय पुलकाहीं॥

Tab Tum Pragat Janakpur Mahin | Seva Kiyo Hriday Pulakahin ||

तेव्हा तुम्ही जनकपुरात (सीतेच्या रूपात) प्रकट झालात आणि पुलकित हृदयाने त्यांची सेवा केली.

अपनाया तोहि अन्तर्यामी। विश्व विदित त्रिभुवन की स्वामी॥

Apanaya Tohi Antaryami | Vishva Vidit Tribhuvan Ki Svami ||

अंतर्यामी (प्रभूंनी) तुमचा स्वीकार केला; तुम्ही विश्वविख्यात, तिन्ही लोकांच्या स्वामिनी आहात.

तुम सम प्रबल शक्ति नहिं आनी। कहँ लौं महिमा कहौं बखानी॥

Tum Sam Prabal Shakti Nahin Ani | Kahan Laun Mahima Kahaun Bakhani ||

तुमच्यासारखी प्रबळ दुसरी कोणतीही शक्ती नाही; तुमच्या महिमेचे वर्णन मी कुठवर करू?

मन क्रम वचन करै सेवकाई। मन इच्छित वांछित फल पाई॥

Man Kram Vachan Karai Sevakai | Man Ichchhit Vanchhit Phal Pai ||

जो मनाने, कर्माने आणि वाणीने तुमची सेवा करतो, त्याला मनासारखे फळ मिळते.

तजि छल कपट और चतुराई। पूजहिं विविध भाँति मनलाई॥

Taji Chhal Kapat Aur Chaturai | Pujahin Vividh Bhanti Manlai ||

छळ, कपट आणि चतुराई सोडून, मन लावून नाना प्रकारे (तुमची) पूजा करावी.

और हाल मैं कहौं बुझाई। जो यह पाठ करै मन लाई॥

Aur Hal Main Kahaun Bujhai | Jo Yah Path Karai Man Lai ||

आणखी एक गोष्ट समजावून सांगतो — जो मन लावून हा पाठ करतो,

ताको कोई कष्ट न होई। मन इच्छित पावै फल सोई॥

Tako Koi Kashta Na Hoi | Man Ichchhit Pavai Phal Soi ||

त्याला कोणताही कष्ट होत नाही आणि त्याला मनासारखे फळ मिळते.

त्राहि त्राहि जय दुःख निवारिणि। त्रिविध ताप भव बन्धन हारिणी॥

Trahi Trahi Jai Duhkh Nivarini | Trividh Tap Bhav Bandhan Harini ||

हे दुःख दूर करणाऱ्या, त्राहि त्राहि (रक्षण करा); तुम्ही तिन्ही ताप आणि संसार-बंधन हरण करणाऱ्या आहात.

जो चालीसा पढ़ै पढ़ावै। ध्यान लगाकर सुनै सुनावै॥

Jo Chalisa Padhai Padhavai | Dhyan Lagakar Sunai Sunavai ||

जो ही चालीसा वाचतो-वाचवतो, ध्यान लावून ऐकतो-ऐकवतो,

ताकौ कोई न रोग सतावै। पुत्र आदि धन सम्पत्ति पावै॥

Takau Koi Na Rog Satavai | Putra Adi Dhan Sampatti Pavai ||

त्याला कोणताही रोग छळत नाही; त्याला संतती, धन आणि संपत्ती लाभते.

पुत्रहीन अरु सम्पति हीना। अन्ध बधिर कोढ़ी अति दीना॥

Putrahin Aru Sampati Hina | Andha Badhir Kodhi Ati Dina ||

जो संतानहीन, संपत्तिहीन, अंध, बधिर, कुष्ठरोगी किंवा अत्यंत दीन असेल —

विप्र बोलाय कै पाठ करावै। शंका दिल में कभी न लावै॥

Vipra Bolay Kai Path Karavai | Shanka Dil Men Kabhi Na Lavai ||

त्याने ब्राह्मणाला बोलावून (श्रद्धेने) पाठ करवावा आणि मनात कधीही शंका आणू नये.

पाठ करावै दिन चालीसा। ता पर कृपा करैं गौरीसा॥

Path Karavai Din Chalisa | Ta Par Kripa Karain Gaurisa ||

चाळीस दिवस पाठ करवला, तर त्याच्यावर गौरीपती (शिव)सुद्धा कृपा करतात.

सुख सम्पत्ति बहुत सी पावै। कमी नहीं काहू की आवै॥

Sukh Sampatti Bahut Si Pavai | Kami Nahin Kahu Ki Avai ||

त्याला भरपूर सुख-संपत्ती मिळते; कशाचीही उणीव राहत नाही.

बारह मास करै जो पूजा। तेहि सम धन्य और नहिं दूजा॥

Barah Mas Karai Jo Puja | Tehi Sam Dhanya Aur Nahin Duja ||

जो बाराही महिने पूजा करतो, त्याच्यासारखा धन्य दुसरा कोणी नाही.

प्रतिदिन पाठ करै मन माहीं। उन सम कोइ जग में कहुँ नाहीं॥

Pratidin Path Karai Man Mahin | Un Sam Koi Jag Men Kahun Nahin ||

जो दररोज मनात पाठ करतो, त्याच्यासारखा जगात कुठेही कोणी नाही.

बहुविधि क्या मैं करौं बड़ाई। लेय परीक्षा ध्यान लगाई॥

Bahuvidhi Kya Main Karaun Badai | Ley Pariksha Dhyan Lagai ||

मी नाना प्रकारे काय गुणगान करू — ध्यान लावून (स्वतःच) पारखून पाहा.

करि विश्वास करै व्रत नेमा। होय सिद्ध उपजै उर प्रेमा॥

Kari Vishvas Karai Vrat Nema | Hoy Siddha Upajai Ur Prema ||

जो विश्वासाने व्रत-नियम पाळतो, त्याला सिद्धी मिळते आणि हृदयात प्रेम उपजते.

जय जय जय लक्ष्मी भवानी। सब में व्यापित हो गुण खानी॥

Jai Jai Jai Lakshmi Bhavani | Sab Men Vyapit Ho Gun Khani ||

हे लक्ष्मी भवानी, तुमचा जयजयकार असो; तुम्ही सर्वांत व्यापलेल्या, गुणांची खाण आहात.

तुम्हरो तेज प्रबल जग माहीं। तुम सम कोउ दयालु कहुँ नाहीं॥

Tumharo Tej Prabal Jag Mahin | Tum Sam Kou Dayalu Kahun Nahin ||

जगात तुमचे तेज प्रबळ आहे; तुमच्यासारखे दयाळू कुठेही कोणी नाही.

मोहि अनाथ की सुधि अब लीजै। संकट काटि भक्ति मोहि दीजै॥

Mohi Anath Ki Sudhi Ab Lijai | Sankat Kati Bhakti Mohi Dijai ||

आता या अनाथाची आठवण ठेवा; संकट दूर करून मला भक्ती द्या.

भूल चूक करि क्षमा हमारी। दर्शन दीजै दशा निहारी॥

Bhul Chuk Kari Kshama Hamari | Darshan Dijai Dasha Nihari ||

आमच्या चुका क्षमा करा; माझी अवस्था पाहून दर्शन द्या.

बिन दर्शन व्याकुल अधिकारी। तुमहि अछत दुःख सहते भारी॥

Bin Darshan Vyakul Adhikari | Tumahi Achhat Duhkh Sahte Bhari ||

दर्शनाशिवाय हा अधिकारी (भक्त) व्याकूळ आहे; तुम्ही असतानाही तो मोठे दुःख सोसत आहे.

नहिं मोहिं ज्ञान बुद्धि है तन में। सब जानत हो अपने मन में॥

Nahin Mohin Gyan Buddhi Hai Tan Men | Sab Janat Ho Apane Man Men ||

माझ्यात ज्ञान-बुद्धी नाही; तुम्ही आपल्या मनात सारे जाणता.

रूप चतुर्भुज करके धारण। कष्ट मोर अब करहु निवारण॥

Rup Chaturbhuj Karke Dharan | Kashta Mor Ab Karhu Nivaran ||

चतुर्भुज रूप धारण करून आता माझ्या कष्टांचे निवारण करा.

केहि प्रकार मैं करौं बड़ाई। ज्ञान बुद्धि मोहि नहिं अधिकाई॥

Kehi Prakar Main Karaun Badai | Gyan Buddhi Mohi Nahin Adhikai ||

मी कोणत्या प्रकारे गुणगान करू — माझ्यात फारशी ज्ञान-बुद्धी नाही.

॥ दोहा ॥ त्राहि त्राहि दुख हारिणी, हरो वेगि सब त्रास। जयति जयति जय लक्ष्मी, करो शत्रु को नाश॥ रामदास धरि ध्यान नित, विनय करत कर जोर। मातु लक्ष्मी दास पर, करहु दया की कोर॥

|| Doha || Trahi Trahi Dukh Harini, Haro Vegi Sab Tras | Jayati Jayati Jai Lakshmi, Karo Shatru Ko Nash || Ramadas Dhari Dhyan Nit, Vinay Karat Kar Jor | Matu Lakshmi Das Par, Karhu Daya Ki Kor ||

हे दुःख हरणाऱ्या, रक्षण करा, सारे भय लवकर हरण करा; हे लक्ष्मी, तुमचा जयजयकार असो, शत्रूंचा नाश करा. रामदास नित्य ध्यान करून हात जोडून विनंती करतो — हे लक्ष्मी माते, या दासावर दयादृष्टी ठेवा.

📿 जप-गणना (108 मण्यांची माळ)

प्रत्येक जपाला एकदा बटण दाबा; प्रत्येक 108 जपांनंतर एक माळ पूर्ण होते (फोन हलकासा कंप पावतो). ही गणना याच डिव्हाइसवर/ब्राउझरमध्ये जतन राहते.

📅 पुढील शुभ दिवस (आमच्या पंचांगानुसार)

23 ऑक्टो. (शुक्रवार)
25 ऑक्टो. (रविवार) — कोजागरी (शरद) पौर्णिमा
30 ऑक्टो. (शुक्रवार)
6 नोव्हें. (शुक्रवार)
8 नोव्हें. (रविवार) — दिवाळी
13 नोव्हें. (शुक्रवार)

तारखा दिल्लीच्या सूर्योदयानुसार आहेत; आपल्या शहरासाठी आजचे पंचांग पाहा.

🪔 जप / पाठ कसा करावा

वेळ: शुक्रवारी सायंकाळी, दिवा लावल्यानंतर.
विधी: लक्ष्मी-गणेशासमोर तुपाचा दिवा, कमळ/लाल फुले, खीर किंवा खडीसाखरेचा नैवेद्य; चालीसेनंतर लक्ष्मीची आरती.
संख्या: रोज 1 वेळा; विशेष संकल्पासाठी 40 दिवस (चालीसाच «पाठ करावै दिन चालीसा» असे सांगते).

🛕 पूजा-विधी (टप्प्याटप्प्याने)

🧺 लागणारे साहित्य

लक्ष्मी मातेचे (सोबत गणपतीचे) चित्र/मूर्ती
कमळ किंवा लाल/गुलाबी फुले
रोली, कुंकू, हळद, अक्षता
कवड्या, कमळबिया (कमलगट्टे), नाणी (परंपरेनुसार)
तुपाचे दिवे
खीर, बत्तासे, मखाणे किंवा मिठाईचा नैवेद्य
अत्तर, धूप
श्रीयंत्र (उपलब्ध असल्यास)

🪷 विधी

स्नान करून स्वच्छ (शक्य असल्यास धुतलेले) कपडे घालावेत; पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर स्वच्छ वस्त्र अंथरावे.
आचमन (तीन वेळा पाणी प्राशन) करून हात-तोंड शुद्ध करावे; आसनावर बसून मन शांत करावे.
तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा — दिवा देवतेच्या उजव्या बाजूला ठेवण्याची परंपरा आहे.
उजव्या हातात पाणी, अक्षता आणि फूल घेऊन संकल्प करावा — आपले नाव, गोत्र, ठिकाण, तिथी आणि पूजेचा हेतू मनात किंवा मोठ्याने म्हणावा; मग ते पाणी जमिनीवर सोडावे.
सर्वप्रथम श्री गणेशाचे स्मरण करावे (ॐ गं गणपतये नमः).
आधी गणपतीचे पूजन करावे; मग लक्ष्मी मातेचे आवाहन करावे.
पाण्याने/पंचामृताने स्नान घालून लाल/गुलाबी वस्त्र, रोली-कुंकू, हळद, अक्षता आणि कमळाची फुले अर्पण करावीत.
तुपाचे दिवे लावावेत, नैवेद्य दाखवावा; «ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः» या मंत्राचा जप किंवा श्रीसूक्त/लक्ष्मी चालीसाचा पाठ करावा.
«ॐ जय लक्ष्मी माता» ही आरती म्हणावी.
शेवटी आरती करावी, पुष्पांजली अर्पण करावी आणि प्रदक्षिणा घालावी (जागा नसल्यास आपल्या जागीच स्वतःभोवती फिरावे).
पूजेत झालेल्या चुकांबद्दल क्षमा-प्रार्थना करावी, प्रसाद वाटावा आणि स्वतःही ग्रहण करावा.

⚠️ नियम व पथ्ये

घर आणि पूजास्थानाची स्वच्छता ही लक्ष्मीपूजेची पहिली अट मानली जाते.
शुक्रवार, पौर्णिमा, कोजागरी (शरद) पौर्णिमा आणि दिवाळी हे लक्ष्मी-उपासनेचे विशेष दिवस आहेत.
तिन्हीसांजेला घरात अंधार ठेवू नये — दिवा लावण्याची परंपरा आहे.
लक्ष्मीपूजेत विष्णूंचे (नारायणाचे) स्मरणही केले जाते.

🌟 लाभ (परंपरेनुसार)

घरात सुख-समृद्धी आणि संकट-निवारणासाठी प्रार्थना.
चालीसेचा संदेश — «तजि छल कपट और चतुराई» — लक्ष्मी प्रामाणिकपणा आणि परिश्रमानेच येते.

या शास्त्रांत वर्णिलेल्या पारंपरिक श्रद्धा आहेत; फळ हे श्रद्धा, साधनेतील शिस्त आणि स्वतःच्या कर्मावर अवलंबून असते, असे मानले जाते.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

लक्ष्मी चालीसा केव्हा वाचावी?

शुक्रवारी सायंकाळी, दिवाळीत, कोजागरी (शरद) पौर्णिमेला आणि अक्षय्य तृतीयेला विशेष; रोजही वाचता येते.

चालीसेतील «रामदास» कोण?

शेवटच्या दोह्यात आलेले रचयित्याचे नाव.

🪔 श्री लक्ष्मी आरती (ॐ जय लक्ष्मी माता) · 📜 महालक्ष्मी अष्टकम् · 📜 कनकधारा स्तोत्र · 🪔 आपल्या कुंडलीवरून आपला ग्रह/देवता जाणून घ्या · 🧙 ज्योतिषांना विचारा · 🕉 सर्व मंत्र व आरत्या · 🇮🇳 हिंदीत वाचा · 🌐 English

टीप: पाठ भक्तिभावाने आणि शुद्ध उच्चारांसह करावा; विशेष अनुष्ठानासाठी जाणकार आचार्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

इतर मंत्र व आरती

या विषयावरील पाने

मंत्र, आरती व चालीसा व्रत-सण स्वप्न-कोश हिंदू दिनदर्शिका शुभ मुहूर्त आजचे पंचांग आजचे राशीभविष्य आजचे पंचांग मोफत कुंडली कुंडली जुळवणी