🕉 श्री हनुमान आरती (आरती कीजै हनुमान लला की)

🪔 श्री हनुमान आरती (आरती कीजै हनुमान लला की)

आरती

देवताश्री हनुमान

प्रकारआरती

वेळपाठानंतर, सकाळ-संध्याकाळ

विशेष दिवसमंगळवार, शनिवार, हनुमान जयंती

«आरती कीजै हनुमान लला की» या आरतीत हनुमंताच्या पराक्रमाचे — लंकादहन, संजीवनी आणणे, अहिरावण-वध — वर्णन आहे; शेवटच्या कडव्यात माता अंजना आरती करत असल्याचे सुंदर चित्र आहे.

📖 संपूर्ण पाठ — अर्थासह

मूळ पाठ सहज वाचता यावा म्हणून मराठी वाचकांच्या देवनागरी लिपीतच दिला आहे (उच्चार बदललेला नाही); रोमन लिपीत पाहण्यासाठी वरील बटण दाबा.

आरती कीजै हनुमान लला की। दुष्ट दलन रघुनाथ कला की॥

Aarti Kijai Hanuman Lala Ki | Dushta Dalan Raghunath Kala Ki ||

दुष्टांचा नाश करणाऱ्या, रघुनाथांच्या शक्तिरूप हनुमान ललाची आरती करा.

जाके बल से गिरिवर काँपे। रोग दोष जाके निकट न झाँके॥

Jake Bal Se Girivar Kampe | Rog Dosh Jake Nikat Na Jhanke ||

ज्यांच्या बळाने मोठमोठे पर्वत थरथरतात आणि रोग-दोष ज्यांच्या जवळही फिरकत नाहीत.

अंजनि पुत्र महा बलदाई। संतन के प्रभु सदा सहाई॥

Anjani Putra Maha Baldai | Santan Ke Prabhu Sada Sahai ||

अंजनीचे पुत्र महाबली आहेत आणि संतांचे सदैव सहायक आहेत.

दे बीरा रघुनाथ पठाए। लंका जारि सिया सुधि लाए॥

De Bira Raghunath Pathae | Lanka Jari Siya Sudhi Lae ||

रघुनाथांनी विडा (जबाबदारी) देऊन पाठवले, तेव्हा लंका जाळून सीतेची खबर घेऊन आले.

लंका सो कोट समुद्र सी खाई। जात पवनसुत बार न लाई॥

Lanka So Kot Samudra Si Khai | Jat Pavansut Bar Na Lai ||

लंकेसारखा किल्ला आणि समुद्रासारखा खंदक — तरीही पवनसुताला जायला वेळ लागला नाही.

लंका जारि असुर संहारे। सियारामजी के काज सँवारे॥

Lanka Jari Asur Sanhare | Siyaramaji Ke Kaj Sanvare ||

लंका जाळून असुरांचा संहार केला आणि सीता-रामांची कार्ये तडीस नेली.

लक्ष्मण मूर्छित पड़े सकारे। आनि सजीवन प्रान उबारे॥

Lakshman Murchhit Pade Sakare | Ani Sajivan Pran Ubare ||

लक्ष्मण मूर्च्छित पडले होते, तेव्हा (पहाट होण्यापूर्वी) संजीवनी आणून त्यांचे प्राण वाचवले.

पैठि पाताल तोरि जम-कारे। अहिरावण की भुजा उखारे॥

Paithi Patal Tori Jam-Kare | Ahiravan Ki Bhuja Ukhare ||

पाताळात शिरून यमपाशासारखी बंधने तोडली आणि अहिरावणाचे बाहू उखडून टाकले.

बाएँ भुजा असुरदल मारे। दाहिने भुजा संतजन तारे॥

Baen Bhuja Asuradal Mare | Dahine Bhuja Santjan Tare ||

डाव्या हाताने असुरांच्या सैन्याला मारले आणि उजव्या हाताने संतजनांना तारले.

सुर नर मुनि आरती उतारें। जय जय जय हनुमान उचारें॥

Sur Nar Muni Aarti Utaren | Jai Jai Jai Hanuman Ucharen ||

देव, मानव आणि मुनी आरती ओवाळतात आणि «जय जय जय हनुमान» असा जयघोष करतात.

कंचन थार कपूर लौ छाई। आरती करत अंजना माई॥

Kanchan Thar Kapur Lau Chhai | Aarti Karat Anjana Mai ||

सोन्याच्या ताटात कापराची ज्योत जळत आहे आणि माता अंजना आरती करत आहेत.

जो हनुमानजी की आरती गावै। बसि बैकुंठ परमपद पावै॥

Jo Hanumanaji Ki Aarti Gavai | Basi Baikunth Parampad Pavai ||

जो हनुमंताची आरती गातो, तो वैकुंठात वास करून परमपद प्राप्त करतो.

आरती कीजै हनुमान लला की। दुष्ट दलन रघुनाथ कला की॥

Aarti Kijai Hanuman Lala Ki | Dushta Dalan Raghunath Kala Ki ||

(ध्रुपद पुन्हा म्हटले जाते.)

📿 जप-गणना (108 मण्यांची माळ)

प्रत्येक जपाला एकदा बटण दाबा; प्रत्येक 108 जपांनंतर एक माळ पूर्ण होते (फोन हलकासा कंप पावतो). ही गणना याच डिव्हाइसवर/ब्राउझरमध्ये जतन राहते.

📅 पुढील शुभ दिवस (आमच्या पंचांगानुसार)

24 ऑक्टो. (शनिवार)
27 ऑक्टो. (मंगळवार)
31 ऑक्टो. (शनिवार)
3 नोव्हें. (मंगळवार)
7 नोव्हें. (शनिवार)
10 नोव्हें. (मंगळवार)

तारखा दिल्लीच्या सूर्योदयानुसार आहेत; आपल्या शहरासाठी आजचे पंचांग पाहा.

🪔 जप / पाठ कसा करावा

वेळ: सकाळच्या पूजेच्या शेवटी आणि सायंकाळी (तिन्हीसांजेला).
विधी: ताटात तुपाचा दिवा/कापूर, फुले आणि अक्षता ठेवाव्यात; आरती देवतेसमोर घड्याळाच्या काट्यांच्या दिशेने ओवाळावी — चरणांसमोर 4 वेळा, नाभीसमोर 2 वेळा, मुखासमोर 1 वेळा, मग संपूर्ण मूर्तीवरून 7 वेळा (प्रचलित क्रम).
सोबत: घंटा, शंख आणि टाळ्यांच्या साथीने सर्वांनी मिळून आरती म्हणण्याची परंपरा आहे.
शेवट: आरतीनंतर दोन्ही हातांनी ज्योतीची ऊब घेऊन डोळ्यांना/मस्तकाला लावावी, मग आरतीभोवती पाणी फिरवून पुष्पांजली अर्पण करावी.

🛕 पूजा-विधी (टप्प्याटप्प्याने)

🧺 लागणारे साहित्य

हनुमंताचे चित्र/मूर्ती
शेंदूर व चमेलीचे तेल (चोळा चढवण्यासाठी)
लाल फुले (जास्वंद/गुलाब)
लाल वस्त्र किंवा लाल आसन
तुपाचा/तिळाच्या तेलाचा दिवा, धूप
गूळ-चणे, बुंदी किंवा बेसनाच्या लाडवांचा नैवेद्य
तुळशीपत्र (नैवेद्यावर ठेवण्यासाठी)
पाण्याचे पात्र, अक्षता

🪷 विधी

स्नान करून स्वच्छ (शक्य असल्यास धुतलेले) कपडे घालावेत; पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर स्वच्छ वस्त्र अंथरावे.
आचमन (तीन वेळा पाणी प्राशन) करून हात-तोंड शुद्ध करावे; आसनावर बसून मन शांत करावे.
तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा — दिवा देवतेच्या उजव्या बाजूला ठेवण्याची परंपरा आहे.
उजव्या हातात पाणी, अक्षता आणि फूल घेऊन संकल्प करावा — आपले नाव, गोत्र, ठिकाण, तिथी आणि पूजेचा हेतू मनात किंवा मोठ्याने म्हणावा; मग ते पाणी जमिनीवर सोडावे.
सर्वप्रथम श्री गणेशाचे स्मरण करावे (ॐ गं गणपतये नमः).
हनुमंतासोबत श्रीराम-सीतेचे स्मरण करावे — रामभक्तीसह केलेलीच हनुमान-पूजा पूर्ण मानली जाते.
मूर्तीला पाण्याने स्नान घालावे (चित्र असल्यास पाण्याचे शिंतोडे द्यावेत), मग शेंदूर व चमेलीचे तेल अर्पण करावे (मंगळवारी/शनिवारी चोळा चढवण्याची परंपरा आहे).
लाल फुले, अक्षता, धूप-दीप अर्पण करावेत; गूळ-चणे किंवा लाडवांचा नैवेद्य तुळशीपत्रासह दाखवावा.
हनुमान चालीसा/बजरंग बाण/सुंदरकांडाचा पाठ करावा, मग «आरती कीजै हनुमान लला की» ही आरती म्हणावी.
शेवटी आरती करावी, पुष्पांजली अर्पण करावी आणि प्रदक्षिणा घालावी (जागा नसल्यास आपल्या जागीच स्वतःभोवती फिरावे).
पूजेत झालेल्या चुकांबद्दल क्षमा-प्रार्थना करावी, प्रसाद वाटावा आणि स्वतःही ग्रहण करावा.

⚠️ नियम व पथ्ये

पाठाच्या दिवशी ब्रह्मचर्य, सात्त्विक आहार आणि क्रोधत्याग पाळावा.
मांस-मद्याचे सेवन करू नये; हनुमान-पूजेत पावित्र्याला सर्वोच्च स्थान दिले आहे.
परंपरेनुसार स्त्रिया मूर्तीला स्पर्श करत नाहीत व चोळा अर्पण करत नाहीत; पण पाठ, भजन आणि दीप-आरती सर्वजण करू शकतात.
सुतक किंवा अशौचाच्या दिवसांत विधिवत पूजेऐवजी मनातल्या मनात स्मरण करावे.

🌟 लाभ (परंपरेनुसार)

हनुमान चालीसा/सुंदरकांड-पाठाची सांगता.
रोग, दोष आणि भयापासून रक्षणासाठी प्रार्थना.

या शास्त्रांत वर्णिलेल्या पारंपरिक श्रद्धा आहेत; फळ हे श्रद्धा, साधनेतील शिस्त आणि स्वतःच्या कर्मावर अवलंबून असते, असे मानले जाते.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

हनुमान आरतीपूर्वी काय वाचावे?

हनुमान चालीसा, बजरंग बाण किंवा सुंदरकांड; मग आरती आणि शेवटी श्रीरामांचा जयजयकार.

📿 हनुमान चालीसा · 🪐 मंगळ मंत्र · 🪔 आपल्या कुंडलीवरून आपला ग्रह/देवता जाणून घ्या · 🧙 ज्योतिषांना विचारा · 🕉 सर्व मंत्र व आरत्या · 🇮🇳 हिंदीत वाचा · 🌐 English

टीप: पाठ भक्तिभावाने आणि शुद्ध उच्चारांसह करावा; विशेष अनुष्ठानासाठी जाणकार आचार्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

इतर मंत्र व आरती

या विषयावरील पाने

मंत्र, आरती व चालीसा व्रत-सण स्वप्न-कोश हिंदू दिनदर्शिका शुभ मुहूर्त आजचे पंचांग आजचे राशीभविष्य आजचे पंचांग मोफत कुंडली कुंडली जुळवणी