🕉 गणेश पंचरत्न स्तोत्र

📜 गणेश पंचरत्न स्तोत्र

स्तोत्र

रचयिताआद्य शंकराचार्य

भाषासंस्कृत

श्लोक5 + 1 फलश्रुती

पाठासाठी वेळसुमारे 3 मिनिटे

विशेष दिवसबुधवार, चतुर्थी, गणेशोत्सव

गणेश पंचरत्न (मुदाकरात्तमोदकं) ही आद्य शंकराचार्यांची रचना आहे — पाच «रत्न»-श्लोक आणि एक फलश्रुती. वेगवान, लयबद्ध पंचचामर शैलीमुळे हे गायनात खूप लोकप्रिय आहे. फलश्रुतीनुसार सकाळी याचा पाठ केल्याने आरोग्य, विद्या आणि दीर्घायुष्य मिळते.

📖 संपूर्ण पाठ — अर्थासह

मूळ पाठ सहज वाचता यावा म्हणून मराठी वाचकांच्या देवनागरी लिपीतच दिला आहे (उच्चार बदललेला नाही); रोमन लिपीत पाहण्यासाठी वरील बटण दाबा.

मुदाकरात्तमोदकं सदा विमुक्तिसाधकं कलाधरावतंसकं विलासिलोकरक्षकम्। अनायकैकनायकं विनाशितेभदैत्यकं नताशुभाशुनाशकं नमामि तं विनायकम्॥१॥

Mudakarattamodakam Sada Vimuktisadhakam Kaladharavatansakam Vilasilokarakshakam | Anayakaikanayakam Vinashitebhadaityakam Natashubhashunashakam Namami Tam Vinayakam ||1 ||

जे आनंदाने हाती मोदक धरतात, सदैव मुक्तीचे साधन आहेत, चंद्राला अलंकार म्हणून धारण करतात, संसारातील (भक्त) जनांचे रक्षण करतात, ज्यांना कोणी नायक नाही त्यांचे एकमेव नायक आहेत, गजासुराचा नाश करणारे आणि नमन करणाऱ्यांचे अशुभ तत्काळ मिटवणारे आहेत — त्या विनायकाला मी नमन करतो.

नतेतरातिभीकरं नवोदितार्कभास्वरं नमत्सुरारिनिर्जरं नताधिकापदुद्धरम्। सुरेश्वरं निधीश्वरं गजेश्वरं गणेश्वरं महेश्वरं तमाश्रये परात्परं निरन्तरम्॥२॥

Natetaratibhikaram Navoditarkabhasvaram Namatsurarinirjaram Natadhikapaduddharam | Sureshvaram Nidhishvaram Gajeshvaram Ganeshvaram Maheshvaram Tamashraye Paratparam Nirantaram ||2 ||

जे न नमणाऱ्यांसाठी भयंकर, उगवत्या सूर्यासारखे तेजस्वी, देव आणि दैत्यांनी वंदिलेले, शरणागतांना मोठ्या विपत्तींतून सोडवणारे आहेत; देवेश्वर, निधींचे स्वामी, गजेश्वर, गणेश्वर, महेश्वर — अशा त्या परात्पराचा मी निरंतर आश्रय घेतो.

समस्तलोकशङ्करं निरस्तदैत्यकुञ्जरं दरेतरोदरं वरं वरेभवक्त्रमक्षरम्। कृपाकरं क्षमाकरं मुदाकरं यशस्करं मनस्करं नमस्कृतां नमस्करोमि भास्वरम्॥३॥

Samastalokashankaram Nirastadaityakunjaram Daretarodaram Varam Varebhavaktramaksharam | Kripakaram Kshamakaram Mudakaram Yashaskaram Manaskaram Namaskritam Namaskaromi Bhasvaram ||3 ||

जे सर्व लोकांचे कल्याण करणारे, दैत्यरूपी हत्तीला (गजमुखासुराला) दूर करणारे, मोठ्या पोटाचे, श्रेष्ठ, गजमुख, अविनाशी, कृपानिधान, क्षमाशील, आनंद देणारे, यश देणारे आणि नमन करणाऱ्यांना सुबुद्धी देणारे आहेत — त्या तेजस्वी देवाला मी नमस्कार करतो.

अकिञ्चनार्तिमार्जनं चिरन्तनोक्तिभाजनं पुरारिपूर्वनन्दनं सुरारिगर्वचर्वणम्। प्रपञ्चनाशभीषणं धनञ्जयादिभूषणं कपोलदानवारणं भजे पुराणवारणम्॥४॥

Akinchanartimarjanam Chirantanoktibhajanam Puraripurvanandanam Surarigarvacharvanam | Prapanchanashabhishanam Dhananjayadibhushanam Kapoladanavaranam Bhaje Puranavaranam ||4 ||

जे दीनांची पीडा मिटवणारे, प्राचीन वेदवचनांचे पात्र, त्रिपुरारींचे (शिवांचे) ज्येष्ठ पुत्र, असुरांचा गर्व चूर करणारे, प्रलयकाळी भयंकर, धनंजय इत्यादी नागांनी विभूषित आणि (हत्तीप्रमाणे) गंडस्थळांतून मद स्रवणारे आहेत — त्या पुराण गजराजाचे मी भजन करतो.

नितान्तकान्तदन्तकान्तिमन्तकान्तकात्मजं अचिन्त्यरूपमन्तहीनमन्तरायकृन्तनम्। हृदन्तरे निरन्तरं वसन्तमेव योगिनां तमेकदन्तमेव तं विचिन्तयामि सन्ततम्॥५॥

Nitantakantadantakantimantakantakatmajam Achintyarupamantahinamantarayakrintanam | Hridantare Nirantaram Vasantameva Yoginam Tamekadantameva Tam Vichintayami Santatam ||5 ||

ज्यांच्या दाताची कांती अत्यंत सुंदर आहे, जे यमाचा अंत करणाऱ्या (शिवांचे) पुत्र आहेत, ज्यांचे रूप अचिंत्य आणि अनंत आहे, जे विघ्ने छेदतात आणि जे योग्यांच्या हृदयात निरंतर वसतात — त्या एकदंताचे मी सदैव चिंतन करतो.

महागणेशपञ्चरत्नमादरेण योऽन्वहं प्रजल्पति प्रभातके हृदि स्मरन् गणेश्वरम्। अरोगतामदोषतां सुसाहितीं सुपुत्रतां समाहितायुरष्टभूतिमभ्युपैति सोऽचिरात्॥६॥

Mahaganeshapancharatnamadarena Yo'nvaham Prajalpati Prabhatake Hridi Smaran Ganeshvaram | Arogatamadoshatam Susahitim Suputratam Samahitayurashtabhutimabhyupaiti So'chirat ||6 ||

जो रोज सकाळी हृदयात गणेशाचे स्मरण करत आदराने या महागणेश-पंचरत्नाचा पाठ करतो, त्याला लवकरच आरोग्य, निर्दोषता, उत्तम विद्या/सहवास, सुपुत्र, दीर्घायुष्य आणि आठ प्रकारच्या विभूती प्राप्त होतात.

📿 जप-गणना (108 मण्यांची माळ)

प्रत्येक जपाला एकदा बटण दाबा; प्रत्येक 108 जपांनंतर एक माळ पूर्ण होते (फोन हलकासा कंप पावतो). ही गणना याच डिव्हाइसवर/ब्राउझरमध्ये जतन राहते.

📅 पुढील शुभ दिवस (आमच्या पंचांगानुसार)

28 ऑक्टो. (बुधवार)
4 नोव्हें. (बुधवार)
11 नोव्हें. (बुधवार)
13 नोव्हें. (शुक्रवार) — विनायकी चतुर्थी
18 नोव्हें. (बुधवार)
25 नोव्हें. (बुधवार)

तारखा दिल्लीच्या सूर्योदयानुसार आहेत; आपल्या शहरासाठी आजचे पंचांग पाहा.

🪔 जप / पाठ कसा करावा

वेळ: सकाळी — फलश्रुती «प्रभातके» असे सांगते.
विधी: गणपतीला दूर्वा आणि मोदक अर्पण करून, लयीत पाठ.
संख्या: रोज 1 वेळा.

🛕 पूजा-विधी (टप्प्याटप्प्याने)

🧺 लागणारे साहित्य

गणपतीची मूर्ती/चित्र
दुर्वा (21 दुर्वांच्या जुड्या)
लाल/पिवळी फुले, विशेषतः जास्वंद
शेंदूर, रोली (कुंकू), अक्षता, जानवे
मोदक किंवा बुंदीच्या लाडवांचा नैवेद्य
तुपाचा दिवा, धूप
केळी/फळे, सुपारी, विड्याचे पान
शमीपत्र (उपलब्ध असल्यास)

🪷 विधी

स्नान करून स्वच्छ (शक्य असल्यास धुतलेले) कपडे घालावेत; पूजेची जागा स्वच्छ करून चौरंगावर स्वच्छ वस्त्र अंथरावे.
आचमन (तीन वेळा पाणी प्राशन) करून हात-तोंड शुद्ध करावे; आसनावर बसून मन शांत करावे.
तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा — दिवा देवतेच्या उजव्या बाजूला ठेवण्याची परंपरा आहे.
उजव्या हातात पाणी, अक्षता आणि फूल घेऊन संकल्प करावा — आपले नाव, गोत्र, ठिकाण, तिथी आणि पूजेचा हेतू मनात किंवा मोठ्याने म्हणावा; मग ते पाणी जमिनीवर सोडावे.
सर्वप्रथम श्री गणेशाचे स्मरण करावे (ॐ गं गणपतये नमः).
गणपतीचे आवाहन करावे; पाण्याने (आणि पंचामृतानेही) स्नान घालून स्वच्छ वस्त्र/मौली (पवित्र दोरा) अर्पण करावी.
शेंदूर-रोलीचा टिळा, अक्षता, जानवे, फुले आणि 21 दुर्वा अर्पण कराव्यात — दुर्वा गणपतीला अत्यंत प्रिय मानल्या जातात.
मोदक/लाडवांचा नैवेद्य दाखवावा, मग «ॐ गं गणपतये नमः» या मंत्राचा जप किंवा गणेश चालीसा/अथर्वशीर्षाचा पाठ करावा.
«जय गणेश जय गणेश देवा» ही आरती म्हणावी.
शेवटी आरती करावी, पुष्पांजली अर्पण करावी आणि प्रदक्षिणा घालावी (जागा नसल्यास आपल्या जागीच स्वतःभोवती फिरावे).
पूजेत झालेल्या चुकांबद्दल क्षमा-प्रार्थना करावी, प्रसाद वाटावा आणि स्वतःही ग्रहण करावा.

⚠️ नियम व पथ्ये

गणेश-पूजेत तुळशीपत्र परंपरेने वर्ज्य आहे (गणेश चतुर्थीचा एक दिवस वगळता).
भाद्रपद शुक्ल चतुर्थीच्या रात्री चंद्रदर्शन वर्ज्य मानले आहे.
प्रत्येक शुभ कार्य, पूजा आणि प्रवासापूर्वी गणेशस्मरण करण्याची परंपरा आहे.
बुधवार आणि दोन्ही चतुर्थ्या (विनायकी व संकष्टी) हे गणेशोपासनेचे विशेष दिवस आहेत.

🌟 लाभ (परंपरेनुसार)

फलश्रुती: आरोग्य, निर्दोषता, उत्तम विद्या, सुपुत्र, दीर्घायुष्य आणि अष्टविभूती (श्लोक 6).
विघ्ननाश आणि सुबुद्धीसाठी प्रार्थना.

या शास्त्रांत वर्णिलेल्या पारंपरिक श्रद्धा आहेत; फळ हे श्रद्धा, साधनेतील शिस्त आणि स्वतःच्या कर्मावर अवलंबून असते, असे मानले जाते.

❓ नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

गणेश पंचरत्न कोणी लिहिले?

आद्य शंकराचार्यांनी.

हे केव्हा वाचावे?

सकाळी; बुधवारी आणि चतुर्थीला विशेष.

📜 गणपती अथर्वशीर्ष · 📿 गणेश चालीसा · 🪔 श्री गणेश आरती (जय गणेश देवा) · 🪔 आपल्या कुंडलीवरून आपला ग्रह/देवता जाणून घ्या · 🧙 ज्योतिषांना विचारा · 🕉 सर्व मंत्र व आरत्या · 🇮🇳 हिंदीत वाचा · 🌐 English

टीप: पाठ भक्तिभावाने आणि शुद्ध उच्चारांसह करावा; विशेष अनुष्ठानासाठी जाणकार आचार्यांचे मार्गदर्शन घ्यावे.

इतर मंत्र व आरती

या विषयावरील पाने

मंत्र, आरती व चालीसा व्रत-सण स्वप्न-कोश हिंदू दिनदर्शिका शुभ मुहूर्त आजचे पंचांग आजचे राशीभविष्य आजचे पंचांग मोफत कुंडली कुंडली जुळवणी